{"id":475955,"date":"2023-08-09T07:24:43","date_gmt":"2023-08-09T07:24:43","guid":{"rendered":""},"modified":"2024-06-11T19:24:00","modified_gmt":"2024-06-11T19:24:00","slug":"auto-regressive-models","status":"publish","type":"wiki","link":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wiki\/auto-regressive-models\/","title":{"rendered":"Otomatik regresif modeller"},"content":{"rendered":"<p>Otomatik gerileyen modeller, do\u011fal dil i\u015fleme, zaman serisi analizi ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturma dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli alanlarda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir istatistiksel model s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r. Bu modeller, \u00f6nceden g\u00f6zlemlenen de\u011ferlere dayal\u0131 bir de\u011fer dizisini tahmin ederek s\u0131ral\u0131 verileri i\u00e7eren g\u00f6revler i\u00e7in onlar\u0131 \u00e7ok uygun hale getirir. Otomatik regresif modellerin ger\u00e7ek\u00e7i veriler \u00fcretmede ve gelecekteki sonu\u00e7lar\u0131 tahmin etmede olduk\u00e7a etkili oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Otomatik gerileyen modellerin k\u00f6keninin tarihi ve ilk s\u00f6z\u00fc<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik regresyon kavram\u0131n\u0131n k\u00f6keni, \u0130ngiliz istatistik\u00e7i Yule&#039;nin 1927&#039;de yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nc\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmayla 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar uzan\u0131yor. Ancak, modern otomatik regresif modellerin temelini atan, 1940&#039;larda matematik\u00e7i Norbert Wiener&#039;in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131. Wiener&#039;in stokastik s\u00fcre\u00e7ler ve tahmin \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmas\u0131, bug\u00fcn bildi\u011fimiz otoregresif modellerin geli\u015ftirilmesinin temelini att\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cOtoregresif\u201d terimi ekonomi alan\u0131nda ilk kez 1920&#039;lerin sonlar\u0131nda Ragnar Frisch taraf\u0131ndan tan\u0131t\u0131ld\u0131. Frisch bu terimi, bir de\u011fi\u015fkeni kendi gecikmeli de\u011ferlerine g\u00f6re regrese eden ve b\u00f6ylece bir de\u011fi\u015fkenin kendi ge\u00e7mi\u015fine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yakalayan bir modeli tan\u0131mlamak i\u00e7in kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Otomatik Gerilemeli Modeller: Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 Bilgi<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik regresif (AR) modeller, ge\u00e7mi\u015f verilere dayal\u0131 olarak gelecekteki de\u011ferleri tahmin etmek i\u00e7in kullan\u0131lan, zaman serisi analizinde \u00f6nemli ara\u00e7lard\u0131r. Bu modeller ge\u00e7mi\u015f de\u011ferlerin mevcut ve gelecekteki de\u011ferleri do\u011frusal bir \u015fekilde etkiledi\u011fini varsaymaktad\u0131r. Ekonomi, finans, hava tahmini ve zaman serisi verilerinin yayg\u0131n oldu\u011fu di\u011fer \u00e7e\u015fitli alanlarda yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131rlar.<\/p><h3>Matematiksel G\u00f6sterim<\/h3><p>Otomatik gerileyen bir d\u00fczen modeli <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span> (AR(p)) matematiksel olarak \u015fu \u015fekilde ifade edilir:\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>e<\/mi><mi>T<\/mi><\/msub><mo>=<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mn>1<\/mn><\/msub><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mn>1<\/mn><\/mrow><\/msub><mo>+<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mn>2<\/mn><\/msub><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mn>2<\/mn><\/mrow><\/msub><mo>+<\/mo><mo>\u22ef<\/mo><mo>+<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mi>P<\/mi><\/msub><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mi>P<\/mi><\/mrow><\/msub><mo>+<\/mo><msub><mi>\u03f5<\/mi><mi>T<\/mi><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">Y_t = \\phi_1 Y_{t-1} + \\phi_2 Y_{t-2} + \\cdots + \\phi_p Y_{tp} + \\epsilon_t<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.8333em; vertical-align: -0.15em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2778em;\"><\/span><span class=\"mrel\">=<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2778em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.9028em; vertical-align: -0.2083em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">1<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mtight\">1<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2083em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><span class=\"mbin\">+<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.9028em; vertical-align: -0.2083em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">2<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mtight\">2<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2083em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><span class=\"mbin\">+<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.6667em; vertical-align: -0.0833em;\"><\/span><span class=\"minner\">\u22ef<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><span class=\"mbin\">+<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.9805em; vertical-align: -0.2861em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.1514em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">P<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2861em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">P<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2861em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><span class=\"mbin\">+<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.5806em; vertical-align: -0.15em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03f5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p><p>Nerede:<\/p><ul><li><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>e<\/mi><mi>T<\/mi><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">YT<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.8333em; vertical-align: -0.15em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span> serinin o andaki de\u011feridir <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>T<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">T<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.6151em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">T<\/span><\/span><\/span><\/span>.<\/li><li><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>\u03d5<\/mi><mn>1<\/mn><\/msub><mo separator=\"true\">,<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mn>2<\/mn><\/msub><mo separator=\"true\">,<\/mo><mo>\u2026<\/mo><mo separator=\"true\">,<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mi>P<\/mi><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">\\phi_1, \\phi_2, \\ldots, \\phi_p<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.9805em; vertical-align: -0.2861em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">1<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">2<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"minner\">\u2026<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.1514em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">P<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2861em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span> modelin katsay\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/li><li><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mn>1<\/mn><\/mrow><\/msub><mo separator=\"true\">,<\/mo><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mn>2<\/mn><\/mrow><\/msub><mo separator=\"true\">,<\/mo><mo>\u2026<\/mo><mo separator=\"true\">,<\/mo><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mi>P<\/mi><\/mrow><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">Y_{t-1}, Y_{t-2}, \\ldots, Y_{tp}<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.9694em; vertical-align: -0.2861em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mtight\">1<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2083em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mtight\">2<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2083em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"minner\">\u2026<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mathnormal mtight\">P<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2861em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span> serinin ge\u00e7mi\u015f de\u011ferleridir.<\/li><li><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>\u03f5<\/mi><mi>T<\/mi><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">\\epsilon_t<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.5806em; vertical-align: -0.15em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03f5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span> o andaki hata terimidir <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>T<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">T<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.6151em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">T<\/span><\/span><\/span><\/span>, genellikle ortalamas\u0131 s\u0131f\u0131r ve sabit varyansl\u0131 beyaz g\u00fcr\u00fclt\u00fc oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r.<\/li><\/ul><h3>S\u0131ran\u0131n Belirlenmesi (p)<\/h3><p>Emir <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span> AR modelinin se\u00e7imi, modele dahil edilecek ge\u00e7mi\u015f g\u00f6zlemlerin say\u0131s\u0131n\u0131 belirledi\u011fi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Un se\u00e7imi <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span> bir de\u011fi\u015f toku\u015f i\u00e7erir:<\/p><ul><li><strong>Daha d\u00fc\u015f\u00fck sipari\u015f<\/strong> modeller (k\u00fc\u00e7\u00fck <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span>) verilerdeki t\u00fcm ilgili kal\u0131plar\u0131 yakalayamayabilir ve bu da yetersiz uyumla sonu\u00e7lanabilir.<\/li><li><strong>Y\u00fcksek mertebeden<\/strong> modeller (b\u00fcy\u00fck <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span>) daha karma\u015f\u0131k modelleri yakalayabilir ancak modelin temeldeki s\u00fcre\u00e7 yerine rastgele g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 uyum riski ta\u015f\u0131r.<\/li><\/ul><p>Optimum s\u0131ray\u0131 belirlemek i\u00e7in yayg\u0131n y\u00f6ntemler <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span> katmak:<\/p><ul><li><strong>K\u0131smi Otokorelasyon Fonksiyonu (PACF)<\/strong>: Dahil edilmesi gereken \u00f6nemli gecikmeleri tan\u0131mlar.<\/li><li><strong>Bilgi Kriterleri<\/strong>: Akaike Bilgi Kriteri (AIC) ve Bayesian Bilgi Kriteri (BIC) gibi kriterler, uygun olan\u0131 se\u00e7mek i\u00e7in model uyumu ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 dengeler <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span>.<\/li><\/ul><h3>Model Tahmini<\/h3><p>Parametrelerin tahmin edilmesi <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>\u03d5<\/mi><mn>1<\/mn><\/msub><mo separator=\"true\">,<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mn>2<\/mn><\/msub><mo separator=\"true\">,<\/mo><mo>\u2026<\/mo><mo separator=\"true\">,<\/mo><msub><mi>\u03d5<\/mi><mi>P<\/mi><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">\\phi_1, \\phi_2, \\ldots, \\phi_p<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.9805em; vertical-align: -0.2861em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">1<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">2<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"minner\">\u2026<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mpunct\">,<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.1667em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03d5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.1514em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">P<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2861em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span> modeli ge\u00e7mi\u015f verilere uydurmay\u0131 i\u00e7erir. Bu, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi teknikler kullan\u0131larak yap\u0131labilir:<\/p><ul><li><strong>En K\u00fc\u00e7\u00fck Kareler Tahmini<\/strong>: G\u00f6zlemlenen ve tahmin edilen de\u011ferler aras\u0131ndaki karesel hatalar\u0131n toplam\u0131n\u0131 en aza indirir.<\/li><li><strong>Maksimum olas\u0131l\u0131k tahmini<\/strong>: Verilen verinin g\u00f6zlemlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 maksimuma \u00e7\u0131karan parametreleri bulur.<\/li><\/ul><h3>Model Tan\u0131lama<\/h3><p>Bir AR modeli yerle\u015ftirildikten sonra yeterlili\u011finin de\u011ferlendirilmesi \u00f6nemlidir. Temel te\u015fhis kontrolleri \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p><ul><li><strong>Kal\u0131nt\u0131 Analizi<\/strong>: Model taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanmayan hi\u00e7bir modelin kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stererek art\u0131klar\u0131n (hatalar\u0131n) beyaz g\u00fcr\u00fclt\u00fcye benzemesini sa\u011flar.<\/li><li><strong>Ljung-Box Testi<\/strong>: Art\u0131klar\u0131n otokorelasyonlar\u0131ndan herhangi birinin s\u0131f\u0131rdan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirir.<\/li><\/ul><h3>Uygulamalar<\/h3><p>AR modelleri \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr ve \u00e7e\u015fitli alanlarda uygulama alan\u0131 bulur:<\/p><ul><li><strong>Ekonomi ve Finans<\/strong>: Hisse senedi fiyatlar\u0131n\u0131, faiz oranlar\u0131n\u0131 ve ekonomik g\u00f6stergeleri tahmin etmek.<\/li><li><strong>Hava Durumu tahmini<\/strong>: S\u0131cakl\u0131k ve ya\u011f\u0131\u015f d\u00fczenlerinin tahmin edilmesi.<\/li><li><strong>M\u00fchendislik<\/strong>: Sinyal i\u015fleme ve kontrol sistemleri.<\/li><li><strong>Biyoistatistik<\/strong>: Biyolojik zaman serisi verilerinin modellenmesi.<\/li><\/ul><h3>Avantajlar ve S\u0131n\u0131rlamalar<\/h3><p><strong>Avantajlar\u0131:<\/strong><\/p><ul><li>Basitlik ve uygulama kolayl\u0131\u011f\u0131.<\/li><li>Parametrelerin net yorumlanmas\u0131.<\/li><li>K\u0131sa vadeli tahminler i\u00e7in etkilidir.<\/li><\/ul><p><strong>S\u0131n\u0131rlamalar:<\/strong><\/p><ul><li>Do\u011frusal ili\u015fkileri varsayar.<\/li><li>G\u00fc\u00e7l\u00fc mevsimselli\u011fe veya do\u011frusal olmayan kal\u0131plara sahip veriler i\u00e7in yetersiz olabilir.<\/li><li>Sipari\u015f se\u00e7imine duyarl\u0131 <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>P<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">P<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.625em; vertical-align: -0.1944em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">P<\/span><\/span><\/span><\/span>.<\/li><\/ul><h3>\u00d6rnek<\/h3><p>Zaman serisi verileri i\u00e7in bir AR(2) modelini (2. s\u0131ra) d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn:\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>e<\/mi><mi>T<\/mi><\/msub><mo>=<\/mo><mn>0.5<\/mn><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mn>1<\/mn><\/mrow><\/msub><mo>+<\/mo><mn>0.2<\/mn><msub><mi>e<\/mi><mrow><mi>T<\/mi><mo>\u2212<\/mo><mn>2<\/mn><\/mrow><\/msub><mo>+<\/mo><msub><mi>\u03f5<\/mi><mi>T<\/mi><\/msub><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">Y_t = 0,5 Y_{t-1} + 0,2 Y_{t-2} + \\epsilon_t<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.8333em; vertical-align: -0.15em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2778em;\"><\/span><span class=\"mrel\">=<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2778em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.8917em; vertical-align: -0.2083em;\"><\/span><span class=\"mord\">0.5<\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mtight\">1<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2083em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><span class=\"mbin\">+<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.8917em; vertical-align: -0.2083em;\"><\/span><span class=\"mord\">0.2<\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right: 0.22222em;\">e<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.3011em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: -0.2222em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><span class=\"mbin mtight\">\u2212<\/span><span class=\"mord mtight\">2<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2083em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><span class=\"mbin\">+<\/span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right: 0.2222em;\"><\/span><\/span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.5806em; vertical-align: -0.15em;\"><\/span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">\u03f5<\/span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.2806em;\"><span style=\"top: -2.55em; margin-left: 0em; margin-right: 0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height: 2.7em;\"><\/span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\">T<\/span><\/span><\/span><\/span><span class=\"vlist-s\">\u200b<\/span><\/span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height: 0.15em;\"><span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>\nBurada, zamandaki de\u011fer <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/1998\/Math\/MathML\"><semantics><mrow><mi>T<\/mi><\/mrow><annotation encoding=\"application\/x-tex\">T<\/annotation><\/semantics><\/math><\/span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height: 0.6151em;\"><\/span><span class=\"mord mathnormal\">T<\/span><\/span><\/span><\/span> s\u0131ras\u0131yla 0,5 ve 0,2 katsay\u0131lar\u0131yla \u00f6nceki iki zaman noktas\u0131ndaki de\u011ferlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Otomatik gerileyen modellerin temel \u00f6zelliklerinin analizi<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik regresif modeller, onlar\u0131 \u00e7e\u015fitli uygulamalar i\u00e7in de\u011ferli k\u0131lan \u00e7e\u015fitli temel \u00f6zellikler sunar:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>S\u0131ra Tahmini<\/strong>: Otomatik regresif modeller, gelecekteki de\u011ferleri zaman s\u0131ral\u0131 bir s\u0131rayla tahmin etme konusunda \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ve bu da onlar\u0131 zaman serisi tahmini i\u00e7in ideal k\u0131lar.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00dcretken Yetenekler<\/strong>: Bu modeller, e\u011fitim verilerine benzeyen yeni veri \u00f6rnekleri olu\u015fturabilir, bu da onlar\u0131 veri art\u0131rma ve metin ve resim olu\u015fturma gibi yarat\u0131c\u0131 g\u00f6revler i\u00e7in yararl\u0131 k\u0131lar.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Esneklik<\/strong>: Otomatik regresif modeller farkl\u0131 veri t\u00fcrlerini bar\u0131nd\u0131rabilir ve belirli bir alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir, bu da onlar\u0131n \u00e7e\u015fitli alanlarda uygulanmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yorumlanabilirlik<\/strong>: Modelin yap\u0131s\u0131n\u0131n basitli\u011fi, parametrelerinin ve tahminlerinin kolay yorumlanmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Uyarlanabilirlik<\/strong>: Otomatik regresif modeller, de\u011fi\u015fen veri modellerine uyum sa\u011flayabilir ve zaman i\u00e7inde yeni bilgileri dahil edebilir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Otomatik gerileyen model t\u00fcrleri<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik regresif modeller, her biri kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklere sahip \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde gelir. Otomatik regresif modellerin ana t\u00fcrleri \u015funlar\u0131 i\u00e7erir:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Hareketli Ortalama Otomatik gerileyen modeller (ARMA)<\/strong>: Hem mevcut hem de ge\u00e7mi\u015f hatalar\u0131 hesaba katmak i\u00e7in otomatik regresyon ve hareketli ortalama bile\u015fenlerini birle\u015ftirir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Otomatik gerileyen Entegre Hareketli Ortalama modelleri (ARIMA)<\/strong>: Dura\u011fan olmayan zaman serisi verilerinde dura\u011fanl\u0131\u011fa ula\u015fmak i\u00e7in farklar\u0131 dahil ederek ARMA&#039;y\u0131 geni\u015fletir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mevsimsel Otomatik Gerileyen Entegre Hareketli Ortalama modelleri (SARIMA)<\/strong>: ARIMA&#039;n\u0131n mevsimsel kal\u0131plara sahip zaman serisi verileri i\u00e7in uygun mevsimsel bir versiyonu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Vekt\u00f6r Otomatik regresif modeller (VAR)<\/strong>: Birden fazla de\u011fi\u015fkenin birbirini etkiledi\u011fi durumlarda kullan\u0131lan, otomatik gerileyen modellerin \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli bir uzant\u0131s\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Uzun K\u0131sa S\u00fcreli Bellek (LSTM) a\u011flar\u0131<\/strong>: Genellikle do\u011fal dil i\u015fleme ve konu\u015fma tan\u0131ma g\u00f6revlerinde kullan\u0131lan, s\u0131ral\u0131 verilerdeki uzun vadeli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 yakalayabilen bir t\u00fcr tekrarlayan sinir a\u011f\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Trafo modelleri<\/strong>: Dil \u00e7evirisi ve metin olu\u015fturmadaki ba\u015far\u0131s\u0131yla bilinen, s\u0131ral\u0131 verileri i\u015flemek i\u00e7in dikkat mekanizmalar\u0131n\u0131 kullanan bir t\u00fcr sinir a\u011f\u0131 mimarisi.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1061\" height=\"440\" src=\"https:\/\/oneproxy.pro\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/auto-egressive-model.png\" alt=\"Do\u011fal Dil \u0130\u015fleme i\u00e7in Otoregresif Modeller\" class=\"wp-image-505503\" title=\"Do\u011fal Dil \u0130\u015fleme i\u00e7in Otoregresif Modeller\" srcset=\"https:\/\/oneproxy.pro\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/auto-egressive-model.png 1061w, https:\/\/oneproxy.pro\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/auto-egressive-model-150x62.png 150w, https:\/\/oneproxy.pro\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/auto-egressive-model-768x318.png 768w, https:\/\/oneproxy.pro\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/auto-egressive-model-18x7.png 18w\" sizes=\"auto, (max-width: 1061px) 100vw, 1061px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Do\u011fal Dil \u0130\u015fleme i\u00e7in Otoregresif Modeller<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu otomatik gerilemeli modellerin temel \u00f6zelliklerini \u00f6zetleyen bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma tablosunu burada bulabilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Modeli<\/th><th>Ana \u00d6zellikler<\/th><th>Ba\u015fvuru<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>ARMA<\/td><td>Otomatik Regresyon, Hareketli Ortalama<\/td><td>Zaman serisi tahmini<\/td><\/tr><tr><td>ARIMA<\/td><td>Otomatik Regresyon, Entegre, Hareketli Ortalama<\/td><td>Finansal veriler, ekonomik e\u011filimler<\/td><\/tr><tr><td>SARIMA<\/td><td>Mevsimsel Otomatik Regresyon, Entegre, Hareketli Ortalama<\/td><td>\u0130klim verileri, mevsimsel modeller<\/td><\/tr><tr><td>VAR<\/td><td>\u00c7ok de\u011fi\u015fkenli, Otomatik regresyon<\/td><td>Makroekonomik modelleme<\/td><\/tr><tr><td>LSTM<\/td><td>Tekrarlayan Sinir A\u011f\u0131<\/td><td>Do\u011fal Dil \u0130\u015fleme<\/td><\/tr><tr><td>Trafo<\/td><td>Dikkat Mekanizmas\u0131, Paralel \u0130\u015fleme<\/td><td>Metin \u00dcretimi, \u00c7eviri<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Otoregresif modelleri kullanma yollar\u0131, kullan\u0131ma ili\u015fkin problemler ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleri<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik regresif modeller \u00e7ok \u00e7e\u015fitli alanlarda uygulama alan\u0131 bulur:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Zaman Serisi Tahmini<\/strong>: Hisse senedi fiyatlar\u0131n\u0131, hava durumunu veya web sitesi trafi\u011fini tahmin etmek.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Do\u011fal Dil \u0130\u015fleme<\/strong>: Metin \u00fcretimi, dil \u00e7evirisi, duygu analizi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00dcretimi<\/strong>: \u00dcretken Rekabet\u00e7i A\u011flar\u0131 (GAN&#039;ler) kullanarak ger\u00e7ek\u00e7i g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olu\u015fturma.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>M\u00fczik kompozisyonu<\/strong>: Yeni m\u00fczik dizileri ve besteleri olu\u015fturmak.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Anomali tespiti<\/strong>: Zaman serisi verilerinde ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlerin belirlenmesi.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>G\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerine ra\u011fmen, otomatik regresif modellerin baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>K\u0131sa s\u00fcreli haf\u0131za<\/strong>: Verilerdeki uzun vadeli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 yakalamakta zorlanabilirler.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>A\u015f\u0131r\u0131 uyum g\u00f6sterme<\/strong>: Y\u00fcksek dereceli otomatik gerileyen modeller, verilerdeki g\u00fcr\u00fclt\u00fcye a\u015f\u0131r\u0131 uyum sa\u011flayabilir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Veri Dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131<\/strong>: ARIMA tipi modeller, pratikte elde edilmesi zor olabilecek dura\u011fan veriler gerektirir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Bu zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00e7e\u015fitli \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerdiler:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Tekrarlayan Sinir A\u011flar\u0131 (RNN&#039;ler)<\/strong>: Daha iyi uzun s\u00fcreli haf\u0131za yetenekleri sa\u011flarlar.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u00fczenlile\u015ftirme Teknikleri<\/strong>: Y\u00fcksek dereceli modellerde a\u015f\u0131r\u0131 uyumu \u00f6nlemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mevsimsel Farkl\u0131la\u015fma<\/strong>: Mevsimsel verilerde veri dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dikkat Mekanizmalar\u0131<\/strong>: Transformer modellerinde uzun vadeli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k y\u00f6netimini iyile\u015ftirin.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ana \u00f6zellikler ve benzer terimlerle di\u011fer kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik regresif modeller s\u0131kl\u0131kla di\u011fer zaman serisi modelleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Hareketli Ortalama (MA) modelleri<\/strong>: Yaln\u0131zca mevcut de\u011fer ile ge\u00e7mi\u015f hatalar aras\u0131ndaki ili\u015fkiye odaklan\u0131rken, otoregresif modeller de\u011fi\u015fkenin ge\u00e7mi\u015f de\u011ferlerini dikkate al\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Otomatik regresif Hareketli Ortalama (ARMA) modelleri<\/strong>: Otomatik gerileyen ve hareketli ortalama bile\u015fenlerini birle\u015ftirerek zaman serisi verilerinin modellenmesine daha kapsaml\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sunar.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Otomatik gerileyen Entegre Hareketli Ortalama (ARIMA) modelleri<\/strong>: Dura\u011fan olmayan zaman serisi verilerinde dura\u011fanl\u0131\u011fa ula\u015fmak i\u00e7in farklar\u0131 dahil edin.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Bu zaman serisi modelleri aras\u0131ndaki ana farklar\u0131 vurgulayan bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma tablosunu burada bulabilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Modeli<\/th><th>Ana \u00d6zellikler<\/th><th>Ba\u015fvuru<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Otomatik gerileyen (AR)<\/td><td>Ge\u00e7mi\u015f de\u011ferlere kar\u015f\u0131 regresyon<\/td><td>Zaman serisi tahmini<\/td><\/tr><tr><td>Hareketli Ortalama (MA)<\/td><td>Ge\u00e7mi\u015f hatalara kar\u015f\u0131 regresyon<\/td><td>G\u00fcr\u00fclt\u00fc filtreleme<\/td><\/tr><tr><td>Otomatik gerileyen Hareketli Ortalama (ARMA)<\/td><td>AR ve MA bile\u015fenlerinin kombinasyonu<\/td><td>Zaman serisi tahmini, G\u00fcr\u00fclt\u00fc filtreleme<\/td><\/tr><tr><td>Otomatik gerileyen Entegre Hareketli Ortalama (ARIMA)<\/td><td>Dura\u011fanl\u0131k i\u00e7in fark alma<\/td><td>Finansal veriler, ekonomik e\u011filimler<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Otomatik regresif modellerle ilgili gelece\u011fin perspektifleri ve teknolojileri<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik gerileyen modeller, derin \u00f6\u011frenme ve do\u011fal dil i\u015flemedeki geli\u015fmelerin etkisiyle geli\u015fmeye devam ediyor. Otomatik regresif modellerin gelece\u011fi muhtemelen \u015funlar\u0131 i\u00e7erecektir:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Daha Karma\u015f\u0131k Mimariler<\/strong>: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha karma\u015f\u0131k a\u011f yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve otomatik gerileyen modellerin Transformers ve LSTM&#039;ler gibi di\u011fer mimarilerle kombinasyonlar\u0131n\u0131 ke\u015ffedecekler.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dikkat Mekanizmalar\u0131<\/strong>: S\u0131ral\u0131 verilerde uzun vadeli ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in dikkat mekanizmalar\u0131 iyile\u015ftirilecektir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Verimli E\u011fitim<\/strong>: B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli otoregresif modellerin e\u011fitimi i\u00e7in hesaplama gereksinimlerinin azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7aba g\u00f6sterilecektir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Denetimsiz \u00d6\u011frenme<\/strong>: Otomatik gerileyen modeller, anormallik tespiti ve temsil \u00f6\u011frenimi gibi denetimsiz \u00f6\u011frenme g\u00f6revleri i\u00e7in kullan\u0131lacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Proxy sunucular\u0131 nas\u0131l kullan\u0131labilir veya Otomatik gerileyen modellerle nas\u0131l ili\u015fkilendirilebilir?<\/h2>\n\n\n\n<p>Proxy sunucular, \u00f6zellikle belirli uygulamalarda otomatik gerileyen modellerin performans\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesinde \u00f6nemli bir rol oynayabilir:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Veri toplama<\/strong>: Otomatik gerileyen modeller i\u00e7in e\u011fitim verileri toplan\u0131rken, veri kaynaklar\u0131n\u0131 anonimle\u015ftirmek ve \u00e7e\u015fitlendirmek i\u00e7in proxy sunucular kullan\u0131labilir, b\u00f6ylece veri da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n daha kapsaml\u0131 bir temsili sa\u011flan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Veri Artt\u0131rma<\/strong>: Proxy sunucular\u0131, farkl\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i kaynaklara eri\u015ferek ve \u00e7e\u015fitli kullan\u0131c\u0131 etkile\u015fimlerini sim\u00fcle ederek ek veri noktalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, bu da modelin genelle\u015ftirilmesinin iyile\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Y\u00fck dengeleme<\/strong>: B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli uygulamalarda proxy sunucular, \u00e7\u0131kar\u0131m y\u00fck\u00fcn\u00fc birden fazla sunucuya da\u011f\u0131tarak otomatik gerileyen modellerin verimli ve \u00f6l\u00e7eklenebilir da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gizlilik ve g\u00fcvenlik<\/strong>: Proxy sunucular\u0131, istemciler ve sunucular aras\u0131nda arac\u0131 g\u00f6revi g\u00f6rerek, otomatik gerileyen modelleri kullanan hassas uygulamalar i\u00e7in ek bir g\u00fcvenlik ve gizlilik katman\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130lgili Ba\u011flant\u0131lar<\/h2>\n\n\n\n<p>Otomatik gerileyen modeller hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki kaynaklar\u0131 inceleyebilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.wiley.com\/en-us\/Time+Series+Analysis%3A+Forecasting+and+Control%2C+5th+Edition-p-9781118675021\" target=\"_new\" rel=\"noopener nofollow\">Zaman Serisi Analizi: Tahmin ve Kontrol, George Box ve Gwilym Jenkins<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.mitpressjournals.org\/doi\/pdf\/10.1162\/neco.1997.9.8.1735\" target=\"_new\" rel=\"noopener nofollow\">Uzun K\u0131sa S\u00fcreli Bellek (LSTM) A\u011flar\u0131<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"http:\/\/jalammar.github.io\/illustrated-transformer\/\" target=\"_new\" rel=\"noopener nofollow\">Jay Alammar&#039;\u0131n Resimli Transformat\u00f6r\u00fc<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/towardsdatascience.com\/an-introduction-to-time-series-analysis-and-forecasting-in-python-af7eeb238a64\" target=\"_new\" rel=\"noopener nofollow\">Python&#039;da Zaman Serisi Analizi ve Tahminine Giri\u015f<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Otomatik regresif modeller, veriyle ilgili \u00e7e\u015fitli g\u00f6revler i\u00e7in temel bir ara\u00e7 haline geldi ve do\u011fru tahminlere ve ger\u00e7ek\u00e7i veri \u00fcretimine olanak sa\u011flad\u0131. Bu alandaki ara\u015ft\u0131rmalar ilerledik\u00e7e, gelecekte s\u0131ral\u0131 verileri i\u015fleme \u015feklimizde devrim yaratacak daha geli\u015fmi\u015f ve etkili modellerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 bekleyebiliriz.<\/p>","protected":false},"featured_media":497623,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"content-type":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-475955","wiki","type-wiki","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":{"faq_title":"Frequently Asked Questions about <mark>Auto-regressive models: A Comprehensive Overview<\/mark>","faq_items":[{"question":"Question 1: What are Auto-regressive models?","answer":"Answer 1: Auto-regressive models are statistical models used to predict future values based on past observations. They are particularly effective for tasks involving sequential data, such as time-series analysis, natural language processing, and image generation. These models regress a variable against its own lagged values to capture dependencies and patterns in the data."},{"question":"Question 2: How did Auto-regressive models originate?","answer":"Answer 2: The concept of auto-regression dates back to the early 20th century, with contributions from statisticians such as Yule and economist Ragnar Frisch. The term \"auto-regressive\" was first introduced by Norbert Wiener in the 1940s, who laid the foundation for modern auto-regressive models through his work on stochastic processes and prediction."},{"question":"Question 3: How do Auto-regressive models work?","answer":"Answer 3: Auto-regressive models use past values of a variable to predict its current value. The model is trained using the method of least squares to estimate its parameters. Once trained, it can generate future values by recursively predicting based on its own past predictions."},{"question":"Question 4: What are the key features of Auto-regressive models?","answer":"Answer 4: Auto-regressive models offer sequence prediction, generative capabilities, flexibility, interpretability, and adaptability. They excel at forecasting future values in a time-ordered sequence and can generate new data samples resembling the training data. Their simplicity allows for easy interpretation, making them valuable in various applications."},{"question":"Question 5: What types of Auto-regressive models exist?","answer":"Answer 5: There are various types of Auto-regressive models, including Moving Average Auto-regressive (ARMA), Auto-regressive Integrated Moving Average (ARIMA), Seasonal Auto-regressive Integrated Moving Average (SARIMA), Vector Auto-regressive (VAR), Long Short-Term Memory (LSTM) networks, and Transformer models. Each type has specific characteristics suitable for different applications."},{"question":"Question 6: How can Auto-regressive models be used, and what challenges do they face?","answer":"Answer 6: Auto-regressive models are used in time-series forecasting, natural language processing, image generation, music composition, and anomaly detection. However, they may struggle with long-term memory, overfitting, and the need for data stationarity in ARIMA-type models. Solutions include using RNNs for better long-term memory and regularization techniques to prevent overfitting."},{"question":"Question 7: How do Auto-regressive models compare to other time-series models?","answer":"Answer 7: Auto-regressive models are compared with Moving Average (MA) models, Auto-regressive Moving Average (ARMA) models, and Auto-regressive Integrated Moving Average (ARIMA) models. Each model has distinct characteristics, with ARIMA incorporating differencing for stationarity in non-stationary time-series data."},{"question":"Question 8: What are the perspectives and future technologies related to Auto-regressive models?","answer":"Answer 8: The future of Auto-regressive models involves more complex architectures, improved attention mechanisms for better long-range dependencies, and efforts to reduce training computational requirements. They will likely find applications in unsupervised learning, anomaly detection, and representation learning."},{"question":"Question 9: How are proxy servers associated with Auto-regressive models?","answer":"Answer 9: Proxy servers can enhance the performance of Auto-regressive models by anonymizing and diversifying data sources during data collection. They enable data augmentation, load balancing, and add an extra layer of privacy and security for sensitive applications using Auto-regressive models."},{"question":"Question 10: Where can I find more information about Auto-regressive models?","answer":"Answer 10: For further information, you can explore the book \"Time Series Analysis: Forecasting and Control\" by George Box and Gwilym Jenkins, or learn more about Long Short-Term Memory (LSTM) networks from the article \"The Illustrated Transformer\" by Jay Alammar. Additionally, you can find resources on time series analysis and forecasting in Python for practical insights."}]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/wiki\/475955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/wiki"}],"about":[{"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wiki"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/wiki\/475955\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":505505,"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/wiki\/475955\/revisions\/505505"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/497623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oneproxy.pro\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=475955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}